(37) EN TIEMPOS DE GUERRA: de Kathleen Ann Goonan

Xa dixera que iamos ir máis rápido cos libros. E tamén advertira que, a partir de agora, e salvo contadas excepcións, irían no blog os links das criticas publicadas en Fantasymundo.com.

Ben, hoxe empezamos co primeiro destes libros: “En tiempos de guerra”, unha novela de intencións, pero manifestamente mellorable, a quen non axuda en absoluto una edición lamentable en canto á tradución e corrección; chea de grallas de relativa importancia.

A crítica completa tédela aquí:

CUALIFICACIÓN: El tiempos de guerra, de Kathleen Ann Goonan: 4,5/10

PRÓXIMO LIBRO: (38) El jugador, de Iain M. Banks.

(36) NARRENTURM: de Andrzej Sapkowski

Unha nova novela do mellor autor polaco vivo, Andrzej Sapkowski, sempre é un motivo de celebrar. Se, ademais, a novela inaugura un novo ciclo literario, unha triloxía histórico-fantástica dedicada ás Guerras Husitas que asolaron centroeuropa no séc. XV, a marcha ás librerías para asaltar os seus anaqueis é caseque unha cuestión obrigatoria. Porque Narrenturm é unha obra longamente esperada. E porque detrás dela está a saúde do seu tradutor, José María Faraldo, e a mellor intención do seu editor, Luís García Prado.

As obras de Sapkowski, cando se analizan, hai que facelas dende unha dupla óptica: a daqueles que descoñecen a súa obra, e da daqueles que somos seguidores seus. Eu atópome dentro do segundo grupo, de feito teño lido toda a súa obra, e analizado todo o seu ciclo de Geralt de Rivia, polo que para min cada páxina foi un recordatorio das súas mellores esencias.

Sen embargo, quero enfocar a crítica de hoxe a aqueles que non coñecedes ao autor polaco e que, gústevos ou non a literatura fantástica (na que destaca como o gran renovador do xénero no final do séc. XX), si sodes amantes da boa literatura. A vós dicirvos que Sapkowski ten unha visión do mundo que constrúe de forma recorrente en toda a súa obra: un mundo cosmopolita, humanista e pacifista, onde o sentimendo de comuñón e de compromiso entre os diferentes, está por riba dos antagonismos irreconciliables.

A súa obra, e por suposto Narrenturm, constrúen novamente este discurso e escollen un contexto sociopolítico que, caracterizado pola violencia e a senrazón da intolerancia, castigou duramente unha cultura e unha sociedade que Sapkowski coñece perfectamente. O trío de personaxes protagonistas, formado por un pícaro e romántico-idealista, Reinmar de Bielau; un crego individualista e alonxado dos dogmas de fe, Scharley; e un misterioso xigante de bo carácter e habilidade bélica, Sansón Mieles; constrúen nesta primeira parte unha particular alianza de vontades e intencións contra aqueles que, coa súa actitude, corrompen o seu contorno: poder relixioso, político, civil ou militar non saen ben parados.

No transfondo, tamén nesta novela histórico-fantástica, aparece a mitoloxía que de forma tan fundamental curtiu o carácter e a historia social da zona: as meigas e a súa maxia teñen mesmo un capítulo completo dedicado ao seu encontro e celebración da vida na terra. Unha maxia que, ademais, nos amosa como todos temos dentro nosa, independentemente de dogmas ou de poderes, algo especial que podermos aportar; chámeselle maxia ou como ben se queira. E é con esa forza coa que, supostamente, personaxes tan mundanos como os protagonistas (se ben estou convencidos que Sansón Mieles non é o que aparenta ser) procuran poñer en marcha a súa loita cotián contra a intolerancia.

O libro ten moito de apertura de serie narrativa, co que cuestións como o ritmo, a construción dos personaxes, ou a coherencia dos argumentos, vense afectados nalgunha medida pola ausencia das dúas outras partes que -supostamente- lle deben dar sentido á novela. Ademais, tampouco axuda a decisión editorial de desproverlle ao lector dun índice que contribúa a manter en orde as moitas indicacións que son precisas nunha obra densa e repleta de erudición como ésta. Se accededes á novela, ademais, tede en conta que as notas están ao final e que existe, perdido entre as notas, un mapa que vos axudará en guiarvos polos espazos e personaxes do libro.

A pesar de varias decisións editoriais discutibles, por tanto, Andrzej Sapkowski volve publicar unha obra ambiciosa en coñecementos, clara en temática e filosofía, e profundamente ética no despertar e denunciar os perigos que traen consigo a intolerancia e o dogmatismo. Só o ser unha primera novela dunha serie, con todo o que iso implica, fai que botemos de menos algo máis de precisión e ritmo sostido. Se ben esperamos que todas estas ausencias queden compensadas de sobra nos dous restantes volumes.

CUALIFICACIÓN: Narrenturm, Andrzej Sapkoski: 8,5/10

PRÓXIMO LIBRO: En tiempos de guerra, de Kathleen Ann Goonan.

NOTA: a partir da próximo libro xa non farei críticas orixinais, senón que vos lincarei a crítica que publicarei en Fantasymundo.com. Ademais, anúnciovos que dentro de pouco o blog retomará moito do seu dinamismo anterior, devorado polo comentario dos libros. Permanecede atentos.

(35) LOS VAGABUNDOS DEL DHARMA: Jack Kerouac

Primeira novela de Kerouac que leo… e primeira decepción. A intranscendencia desta obra, a pesar do título e das fermosas promesas da contracapa (que desvela moitas claves indesexables para as tapas de calquera libro), é manifesta. O marco ético-filosófico-relixioso do budismo aparece retratado con excentricidade, en forma de anécdota extemporánea, e cunha livianidade que pode resultar incomprensible para os non iniciados ou insuficiente para o caso dos seus xa coñecedores.

Os personaxes, a pesar das caretas que representan os nomes, son perfectamente recoñecibles, co propio Kerouac na cabeza de todos eles. A busca daquel Kerouac por retratar un período e un grupo artístico desamparado e alienado, con respecto á experiencia e esencia da realidade autoral do momento, pecha e limita a evolución duns personaxes que, con pouco que aportar alén dos seus clixés diferenciais, saben máis a estereotipo desarraigado e alienado que a auténtica experiencia vital. Moi ilustrativa é a fallida subida ao Matterhorn norteamericano, intento de redención e renovación, que acaba nunha anécdota tan hilarante como incrible e absurda.

O máis acertado de todo o libro pode ser, precisamente, a metáfora do “vagabundo” como un home en busca dunha realidade auténtica e individual, desarraigada respecto dunha comunidade totalizadora e asoballante. Con todo, e se ben é certo que a construción da metáfora achéganos algunhas moi decentes páxinas, o global da novela é dunha inmensa decepción. Non callan as escenas representativas, tampouco as reflexións intimistas, nin os diálogos e monólogos da transcendencia.

En definitiva, agás algunhas páxinas de decente reflexión, o interese do retrato historiográfico, e o coñecemento das andanzas e manías dalgúns dos autores máis destacados daquel momento e movemento (xeración “beat”), o libro non dá moito de si. Requírense, ademais, non escasas doses de paciencia para superar os fondos baches narrativos nos que se ca Kerouac.

CUALIFICACIÓN: Los vagabundos del Dharma: 3,5/10

PRÓXIMO LIBRO: Narrenturm, de Andrzej Sapkowski

(34) VIDA DE CONSUMO: de Zygmunt Bauman

Este libro pode considerarse, dentro da obra máis recente de Zygmunt Bauman, como un necesario sopro de aire de fresco. Primeiro motivo: a ‘liquidez’ das súas obras esté presente dunha forma moi tanxencial, sendo este libro un retrato de como a transmigración psicosocial dende o ‘humanismo’ ao ‘consumismo’ está convertendo os valores e actitudes sociais nun contido maleable, inestable, subxectivo, individual e atomizado.

Segundo motivo: a perspectiva filosófico-abstracta da “modernidade líquida”, acada aquí un grao de concreción e actualidade que, persoalmente, botaba moito de menos. Bauman é quen de pisar a terra do concreto e do “popular” coas súas reflexións e exemplos, tratando un tema de interese nas sociedades postindustriais e avanzadas (como a nosa), cun estilo moi próximo e un intelixente didactismo. A lección maxistral, propia dos seus anteriores traballos, deixa paso a un exemplo social asequible para un amplo abano de lectores.

Terceiro: o “consumo” enriquécese como tema cun tratamento interesante e unha bibliografía de interese. A estrutura da obra circula do máis xeral ao máis concreto repasando as achegas sociolóxicas de maior interese sobre a forma na que o consumo (e a consumismo, como adaptación e incorporación vital dos seus procesos) muda a nosa forma de comprender e de estar no mundo. A diferenza dos “timos intelectuais” (aos que tan acostumados nos ten José Antonio Marina) onde a falta de ideas se ve substituía coa referencia-insubstancial, Bauman ten unha idea central que sabe reforzar con intelixencia.

Cuarto: a súa visión dun consumo que está entrando na nosa forma de ver a realidade, resulta dunha fortaleza e preocupación asoballantes. Provoca a pensar na influencia que ten a forma na que “adquirimos os nosos desexos”, a través do consumismo, para totalizar o resto de formas nas que “estamos” e “somos”. ¿Construímos opinións políticas, buscamos amizades, afrontamos as relacións sociais… coa mesma actitude coa que imos consumir? Bauman fundamental unha resposta positiva a esta pregunta cunha intelixente e interesante reflexión.

O “problema” que eu lle vexo está no salto, ás veces demasiado intrincado, do exemplo á reflexión, do estudo de caso á fundamentación teórica da súa hipótese. Nesa transición, creo que o exemplo da realidade acaba absorvendo parte da profundidade e transcendencia das ideas. Con todo, iso só acontece en certas pasaxes.

Tamén boto de menos máis valentía na exposición das ideas. Quizais coa intención do “escaparatista”, de amosarnos os feitos e deixar a súa relevancia á nosa libre interpretación, o texto queda colgado en puntos onde un espera unha maior incisividade explicativa e explotatoria.

En todo caso, o libro achega unha reflexión necesaria e interesante, intelixente e provocadora, que estimula a que pensemos como unha parte aparentemente intranscendente das nosas vidas pode estar arrastrándonos cara a unha nova e desalentadora realidade, construída por individuos illados e carentes por completo de raíces e conexións emotivas coa sociedade e co mundo.

CUALIFICACIÓN: Vida de consumo: 6,5/10

PRÓXIMO LIBRO: Los vagabundos del Dharma, de Jack Kerouac.

(33) LO QUE PERDIMOS: Catherine O’Flynn

A historia de como este libro chegou ás librerías é a súa primeira arma publicitaria: rexeitado por máis de vinte editoriais, chegou á mesa dunha pequena empresa que, con valor, e asumindo o risco de semellantes precedentes, se decidiu a publicala… e acadar o éxito de ventas… e mesmo a adaptación cinematográfica. O número de linguas ás que se traduce vai en aumento. Os premios e finalistas chóvenlle a mares. As ventas acompañan ao libro alá onde cae.

Cando me atopo cunha historia destas, o primeiro en quen penso é no conxunto de editores que rexeitaron a obra. Pensamos en precedentes excepcionais: como o de Gabriel García Márquez e Cien años de soledad. E poucas veces lembramos as innumerables veces que os editores, co seu criterio, nos libraron de soportar infumables libretos. Ben, ¿sería esta novela un acerto dos vinte e pico editores que a rexeitaron antes, ou realmente aquela pequena editorial ten traballando alí a un editor de instinto descoñecido?, e os xurados dos premios, ¿acertarían coas súas loas, ou serían un reflexo da promoción mercada a golpe de talonario? -da que tanto se acusa nestes últimos anos ás editoriais. Entremos no libro, e vexamos a ver.

A historia ten clixés que, por repetidos, xa soan a coñecidos a moitos lectores: unha personaxe infantil (Kate Meany) serve de eixe para articular unha reflexión melancólica, con mestura de intimismo e humor, sobre o que perdemos durante o devir das nosas vidas e o irremediable paso do tempo.

Para iso, a novela dispón un espazo común: o centro comercial de Green Oaks; dous tempos: o pasado de 1984 e o presente de 2003; e o personaxe de Kate Meany unindo ámbolos argumentos. No medio, unha miríade de personaxes heteroxénea que, traballando ou relacionados indirectamente co centro comercial, constrúen un discurso persoal sobre as súas sensacións de soidade, perda, melancolía, frustración…

Coa advertencia de que estamos ante unha ópera prima, pois Lo que perdimos é a primeira novela de Catherine O’Flynn, quizais poderiamos desculpar unha estrutura narrativa simple e deslabazada, e un ton narrativo moi pouco definido. O que non ten desculpa, cando menos para min, é o vacuo dalgúns personaxes, da pouca emoción que me evocan, do desdebuxados que os percibo. E, sobre todo, da simplona e reiterativa reflexión que se nos propón. Lemos xa abondas novelas con personaxes como estes, como para emocionarnos ou sorprendernos por unha historia que pode resultar, cando menos para min foino, copia deteriorada doutras anteriores.

O máis salientable da novela é a primeira parte: “Falcon detectives”, onde se nos presenta e sitúa a Kate Meany. Nalgunhas pasaxes si consegue transmitirnos unha sensibilidade e inocencia xenuinas. A lástima é que, tanto se abandone a historia de Kate (gañan terreo personaxes insubstanciais) despois dunhas prometedoras 90 primeiras páxinas, como se aborde a súa interesante historia cun ton narrativo e creatividade bastante limitadas e que en pouco axudan a “querer” á personaxe.

Os editores que a rexeitaron, creo que acertaron de pleno. A historia ten, certamente, virtudes e promesas de futuro. Pero Lo que perdimos, posta en conxunto sobre a balanza, non garante outra cousa que clixés coñecidos xa polos lectores, unha reflexión pouco orixinal, e un elenco de personaxes sen vida interior, postos sobre unha estrutura confusa de escenas na súa meirande parte irrelevantes. A pobriña de Kate tivo a mala sorte de crecer sobre unha obra que foi quen de prometer moito, pero que cumpriu máis ben pouco; unha lástima.

CUALIFICACIÓN: Lo que perdimos, de Catethine O’Flynn: 4,5/10

PRÓXIMO LIBRO: Vida de consumo, de Zygmunt Bauman

(32) CALLE DE LAS TIENDAS OSCURAS: de Patrick Modiano

Este é o segundo libro de Patrick Modiano que leo, e chega a este blog, despois de En el café de la juventud perdida, e espero que non sexa o último. Teño que confesar que me encanta Modiano. Afrontei este libro coa necesidade de confirmar unha sensación transmitida naquela novela de comezos de ano e quedou, por sorte, completamente confirmada: Modiano é un autor dunha calidade inmensa que debería ser obrigatorio ler, cando menos unha novela del.

Ademais, elixín Calle de las tiendas oscuras pola significación que ten dentro da súa biobibliografía: sexta novela, publicada orixinalmente no 1978, e gañadora do principal premio literario-narrativo das letras francesas, o Premio Goncourt, tamén no 1978. A lectura deixoume impresionado. Para ser -cronoloxicamente- unha obra cuasi-iniciática, amosa unha madurez, unha profundidade de análise, un xogo coa estrutura narrativa, unha calidade narratolóxica… extraordinaria.

A comunicación de Modiano co lector prodúcese, de feito, en distintos niveis de lectura perfectamente artellados.

A estrutura narrativa, a través de 47 capítulos, é unha sucesión de imaxes simbólicas (un xogo plástico que transporta á literatura a comunicación da linguaxe cinematográfica) onde a voz narrativa rememora espazos, personaxes, conversas, escenas… cuxa sucesión nos transporta a un lonxano e descoñecido tempo pasado; perdido na memoria dun personaxe que, chamándose Guy Roland, ten a certeza de posuíres outra identidade, outro nome, outra historia, outra vida.

A dimensión espazo-temporal tamén nos fala. Dous tempos: pasado e presente. Unha certeza: Guy abstense de amosar a súa identidade presente, e ignora a súa historia pasada. E unha decisión: o tempo futuro dedicarao a explorar e construír ese pasado a través dos retazos da memoria que, de forma enlazada, vai recuperando de aquí e de acolá. Cun obxectivo: que o futuro lle permita volver ser quen outrora foi, e quen agora non é. O/A lector/a camiña paralelamente a Guy Roland nesa misión, afrontando simultaneamente cada nova etapa, dando ao mesmo tempo cada novo paso.

E mesmo o argumento nos fala. O noso camiñar é tan complexo como a vida mesma: descubrimos ao tempo que recordamos; perdimos ao mesmo tempo que gañamos; sumamos ao mesmo tempo que restamos. Modiano preséntanos cos personaxes o drama da emigración na Francia ocupada; da clandestinidade; dos amores perdidos; das amizades perdidas; dos recordos… En definitiva, amosa un retrato de mensaxe vitalista, que transcende o recordo para proxectarnos xunto co noso pasado cara ao futuro…

Quizais pensedes que me estou enguedellando con esta crítica, e quizais teñades razón, pero é que non me chega o espazo dun post, e pode que tampouco as palabras, para analizar con profundo respecto a grande sorpresa que supuxo para min esta novela. Unha lectura gozosa a moitos niveis e dende numerosos puntos de vista: rica, intelixente, complexa, retadora, optimista, melancólica…

Lede a Modiano. Afrontade esta novela. Non quedaredes nada decepcionados.

CUALIFICACIÓN: Calle de las tiendas oscuras: 10/10

PRÓXIMO LIBRO: Lo que perdimos, de Catherine O’Flynn

(31) NADIE ES MÁS DE AQUÍ QUE TÚ: de Miranda July

Como creo que xa sabedes, entre todas as miñas afeccións literarias extrañas (SciFi hard, novela negra, ensaio histórico, temática rusa…) está tamén a literatura norteamericana. Algo ten a heteroxeneidade dos USA, que tanto me recorda ás veces á Europa anterior á IIª Guerra Mundial, para fascinarme e obrigarme a prestarlle atención a todas as novas voces que veñen dende aquelas terras: Eggers, Sedaris, Wallace (RIP), Junot Díaz… e hoxe esta escritora de sensacións: Miranda July.

O libro que vos presento hoxe é, ademais da súa opera prima, unha compilación dos seus relatos breves, publicada e aparecida nunha ampla variedade de publicacións periódicas, e responde a esa característica fantástica das revistas estadounidenses de dar sempre cabida á narrativa breve e a voces innovadoras entre os seus contidos; un costume que boto moito de menos aquí. En España chega a través de Seix Barral, na súa colección Biblioteca Formentor; unha colección que se está a convertir nunha referencia

A pesar da súa diversidade, os relatos compilados aquí teñen unha sólida unidade, derivada dun estilo narrativo inequivocamente particular e orixinalísimo. As historias, grazas a unha ollada feminina cunha sensibilidade moi pouco común para o retrato do discurso íntimo e sentimental, flúen a partir do mecanismo de sorprender a través do cotián, de convertir a realidade de todos os días en fonte de sensacións e pensamentos.

A perspectiva do ’ser muller’, do ’ser feminino’, ten tamén unha clara impronta nestes textos. Aínda que a voz narrativa fose un home, quizais poderiamos dicir que ‘a pesar de ser un home’, a perspectiva do ‘lado feminino’ queda evidenciada a través do seu manexo da presencia e o estar na realidade. Quede ben claro que falamos da muller e do feminino, non do feminismo: non hai aquí ningunha reivindicación máis alá que a de poñer en evidencia a diferenza de perspectivas, e o novidoso que pode resultar o vivir como unha muller, no virar de un a outro sexo.

O/A lector/a, ademais desa nova perspectiva das cousas, debe permanecer moi atento aos elementos terrenais dende os que se contrúe a realidade do feminino: un patio, unha clase de natación, unha marca de nacemento, unha relación entre amigos, un soño… pode extraerse e presentársenos unha forma nova de ver e de vivir o noso contorno. Un choque de mundos, o cotián e o sorprendente, ao que aconsello prestar unha atención especial: como se presenta ese choque, como se articula, como se desenvolve…

Atentos tamén ao tratamento sutil do erotismo e do sexo, do corpo, das relacións e as sensacións humanas. As palabras xorden como unha caricia. O recurso aos elementos e accións físicas non resultan chocantes, todo o contrario, xorden coa normalidade de quen incorpora o amor e o sexo ao normal da súa realidade, dunha vida que aderezada de toda clase de sensacións que July nos convida a saboreas con tranquilidade.

Entre os meus relatos favoritos: “majestad”, “fue un gesto romántico”, “el niño de Lam Kien”, “haciendo el amor en 2003″ e “Mon Plaisir”. Aínda que todos os relatos son moi recomendables, estes achegan un punto extraordinario de tenrura que os fan destacar especialmente sobre os demais. Se ben, en todo caso, Nadie es más de aquí que tú aseguraravos unha lectura extraordinaria que quereredes degustar aos poucos.

CUALIFICACIÓN: Nadie es más de aquí que tú, 9/10

PRÓXIMO LIBRO: (32) Calle de las tiendas oscuras, de Patrick Modiano.

(30) LOS VIAJES DE TUF: de George R.R. Martin

Habitualmente preséntaselle como o autor de Canción de hielo y fuego, unha saga fantástica que pola súa calidade foi quen de traspasar barreirras de xénero e de idade e chegar a converterse nun auténtico bestseller. Sen embargo, para aqueles que non coñezades esta saga, e non saibades quen é Martin, podo resumírvolo en: un dos escritores de Fantasy e SciFi de maior calidade e potencial narrativo, autor de, por exemplo, un novelón como Muerte de la luz, ou de trazar personaxes da calidade do noso protagonista: Havyland Tuf.

Los viajes de Tuf é un fix-up, ou sexa, unha construción ficcional liñal articulada a partir dunha sucesión de relatos e novelas curtas publicadas de forma independente. Algúns relatos tiñan xa vida propia, e foron insertados ou modificados para este libro, outros foron creados ad hoc para manter a sucesión coherente dos acontecementos. Quizais por esta mesma esixencia creativa, Los viajes de Tuf é un libro tan cheo de imaxinación e calidade, como resulta ás veces terriblemente anodino e repetitivo.

Dos relatos que conforman o libro destaco dous deles: “La estrella de la plaga” e “Guardianes”. E poderiades pasar de “Una bestia para Norn”, estruturalmente tradicional, tematicamente anodino, literariamente sen nada que dar, e cun final tan previsible como o seu inicio.

Sobresaliente é, sobre todo, o retrato persoal e psicolóxico de Havyland Tuf: con 2,5 metros de altura, pel branca como o leite, vexetariano, cerveceiro e amante dos gatos, recupera e desenvolve a esquecida profesión de “enxeñeiro ecolóxico” a través do seu paso polos distintos planetas e a súa intervención nos seus ecosistemas. Nesas viaxes, Tuf terá oportunidade de mostrar a súa personalidade silenciosa, solitaria, intelixente, constante, intuitiva e precisa; ademais dun estrito sentido da ética.

Nos relatos atopamos tamén unha técnica moi recorrida na Space Opera, como é a de xogar cos nomes das naves e dos gatos, para construír unhas relacións de significado capaces de traspasar a normal relación suxeito-obxecto que desenvolve a literatura mainstream; évos o bo da ampla licencia literaria que concede a SciFi.

Outra das virtudes de Martin nesta novela, e sobre todo evidente en “Guardianes”, é a de construír mundos e criaturas orixinais, bioquimicamente ben deseñadas, e que encaixan perfectamente cun argumento imaxinativo e sorprendente. Para min, este é o mellor relato do libro, con todos os elementos de mundos alternativos, Space Opera, personaxes interesantes e ideas innovadoras que se lle poderían pedir aos relatos e novelas do mellor do xénero.

Na puntuación final, a pesar da calidade dalgúns relatos e o carisma de Tuf como personaxe, pesa a irregularidade. A estrutura narrativa dalgúns deles, cun corte clásico acentuado demais, resta orixinalidade e encorseta unhas historias con moito potencial, pero terriblemente desaproveitadas. Con todo, que a nota non vos engane, os dous relatos que destaquei son, creo, obras maestras, e “Guardianes” roza a perfección. Este libro amosa o potencial real dun autor que, a pesar dunha obra literaria repleta de altos e baixos, lle deu á SciFi, ao Fantasy, e ao terror algunhas das súas mellores obras.

CUALIFICACIÓN: Los viajes de Tuf, de George R. R. Martin: 6,5/10

PRÓXIMO LIBRO: (31) Nadie es más de aquí que tú, de Miranda July.

(29) UN MANIFIESTO ANTICAPITALISTA: de Alex Callinicos

Este libro hai que situalo dentro dunha triloxía persoal de reflexión sobre o proxecto da esquerda, a globalización e os retos que este contexto presenta. A triloxía fórmana: Igualdad, Contra la tercera vía, e Un manifiesto anticapitalista. Os tres libros teñen un ton progresivo dende o filosofico-teórico de Igualdad, que explora os principios morais e éticos do proxecto da esquerda; ata o máis pragmático-realista deste noso libro de hoxe.

O “manifesto” divídese en tres partes que, aínda que poden lerse de forma independente, aconsellaría afrontar de forma sucesiva. Unha introdución, onde se fai un repaso ideolóxico-pragmático ás problemáticas da esquerda actual e, sobre todo, se contextualiza ao albur do movemento alterglobalizador, e botando luz sobre as contribucións de figuras destacadas como Inmanuel Wallerstein, Richard Falk, Noam Chomsky, Naomi Klein… e explicando porqué de todas as posibles etiquetaxes do movemento aquel de “anticapitalista” é o que máis se axusta a unha proposta realista da base social actual.

Na segunda parte, Callinicos fai un repaso exhaustivo, precisamente, a esa base social: recorre as principais citas do movemento anticapitalista dende 1999; desmonta os principais enganos e mentiras que se teñen verquido sobre os seus fins, os dous principais son: non son “anti-globalización”, e non están formado por “xóvenes” rabiosos que destrozan escaparates por rabia; fai unha definición exacta e breve dos grupos que forman o movemento e as alternativas que achegan; e aporta unha síntese final sobre as características básicas do movemento.

Na terceira parte, reflexión xira arredor dunha fascinante pregunta: ¿porqué a esquerda debe combater o Capitalismo?, e ¿que Capitalismo debe combatir? A resposta rápida é: o capitalismo corporativo. O capitalismo capitaneado polas organizacións que, coa vista posta na defensa do seu único beneficio, socavan as bases democráticas do ben común, do capital social, da agregación social que constrúe os intereses de todos/as. Unha reflexión, por certo, á que ten contribuído con sólidos argumentos un documental recente, que podedes atopar nas tendas de DVD’s, e que ten por título: “The Corporation”.

Non hai novidades no libro. Para os lectores da literatura filosófico-política con temática alternativo-capitalista, o libro aporta moi poucas reflexións inéditas. Poderiamos aprender o mesmo se imos a outros autores: Mary Kaldor, David Held, Naomi Klein, Richard Falk… Todos nos darán argumentos e explicacións similares, e non contribúe en nada novo respecto a eles. O mérito de Callinicos é, con todo, encadrar estas reflexións sobre un marco filosófico-político dunha esquerda crítica postmarxista, herdeira en boa parte da Escola de Frankfurth, que nos transmite a esperanza de que “outra esquerda é posible”. Se ben o tema do libro, o movemento anticapitalista e a súa idiosincrasia, impide ir máis alá neste fío.

En conclusión, este libro ten un valor de síntese para todos aqueles que carecen de lecturas previas neste sentido. A eles é a quen lles pode evitar percorrer varios outros autores para atopar, negro sobre branco, unha reflexión válida sobre a vitalidade necesaria da esqueda.

CUALIFICACIÓN: Un manifesto anticapitalista: 6/10

PRÓXIMO LIBRO: (30) Los viajes de Tuf, de George R. R. Martin.

(28) HOMBRES SALMONELA EN EL PLANETA PORNO: de Yasutaka Tsutsui

A literatura xaponesa entra no sistema literario hispano aos poucos, pero con importantes nomes que facilitan o goteo de novos autores: Mishima, Murakami ou Yoshimoto teñen servido de precipitante para que outros
chegasen a ser unha prometedora aposta editorial. Evidentemente, non todos estes nomes, por teren sido os de maior éxito entre o público español, son os mellores que Xapón pode ofrecer. E, sen dúbida, un nome pouco coñecido entre o gran público, e que esconde as mellores esencias literarias do país, é Yasutaka Tsutsui. Un autor que en España ten só dous libros editados, e os dous na mesma editorial: a fantástica Atalanta.

Hombres salmonela en el planeta Porno é o primeiro dos libros, o segundo, Estoy desnudo, é unha novidade editorial do pasado mes de abril. E os dous teñen en común o seren unha compilación de relatos, de extensión variable, e pertencentes a distintas épocas da obra de Tsutsui; cos cambios de ton e temática lóxicos dunha carreira tan prolixa e heteroxénea como a súa. Porque, hai que dicilo, Tsutsui é un dos maiores e mellores autores da SciFi xaponesa, autor teatral e televisivo, guionista de televisión, cine e manga, e un mestre da metaficción: da ficción dentro da ficción. Pero entremos xa co libro.

Había ben tempo que non me ría tanto cun libro. Agás un dos relatos, “El límite de la felicidad”, os demais demostran un ton burlesco de comedia bufa e de surrealismo cun excelente pulso narrativo e coa capacidade de crear imaxes desternillantes. Iso, claro, sen perder de vista a capacidade de construír a través da narrativa unha reflexión social de gran profundidade. Reflexionar a través da risa, ¿quen nolo podería asegurar? O erotismo e a burla do puritanismo tamén son temática presente; e a crítica aos medios de comunicación e a súa influencia; e a estupidez que pode acadar a toma de decisión dos poderes públicos; e a crítica a unha sociedade reprimida nos seus sentimentos…

Se tivese que elixir tres relatos que, pola súa representatividade, puidese dar conta da obra estos serían: “El bonsái Dabadaba”, un bonsai que, posto do lado da cama, xenera soños eróticos que teñen a capacidade de confunfirse coa realidade… ou non?; “Rumores sobre mí”, unha surrealista crítica aos medios de comunicación a través da influencia e o poder que estes exercen, de repente, sobre un “don nadie” que, cunha vida corrente, traballa nunha fábrica e de repente se ve acosado pola cobertura dos xornalistas; e “El último fumador”, o máis desternillante relato que, dende a fantasía e a aventura, conta os últimos tempos do derradeiro fumador sobre a terra e a súa loita contra o fundamentalismo antitabaco (pensei en Loli e Silvia mentres lía este relato, e estou seguro que a elas lles encantará).

Os “peros”, que tamén os hai, están no final de “rumores sobre mí”, que a partir dun comezo divertidísimo debemos asistir a un enfriamento contínuo e a un final que, cando menos para min, me resultou algo xélido. E en “Hombres salmonela en el planeta porno” no que, na reprodución fantástica e terriblemente imaxinativa do Planeta Porno (aviso, é un planeta de verdade… e porno de verdade), a descrición dos elementos biolóxicopornográficos acaban restando ritmo ao relato. Dúas eivas puntuais, que a penas quitan un chisco da magnificencia imaxinativa do libro.

Non podo rematar sen destacar o traballo de Jesús Carlos Álvarez Crespo. A súa tradución ao xaponés adapta perfectamente a expresividade xaponesa á lingua castelá, facéndonos esquecer moitas veces que estamos ante unha tradución. Ademais, el é o responsable da entrevista final a Yasutaka Tsutsui, que nos axuda a comprender mellor o carácter e a traxectoria dun autor que, por méritos propios, debería estar entre os grandes da literatura xaponesa editada en castelán.

O libro encantoume, sorprendeume, divertiume, fíxome reflexionar, e me lanzou á librería a comprar Estoy desnudo. Pronto volverá Tsutsui a este blog. Mentres tanto, recoméndovos lelo encarecidísimamente. E se aceptades este humilde consello, xa me diredes que tal a experiencia.

CUALIFICACIÓN: Hombres salmonela en el planeta porno, de Yasutaka Tsutsui: 8,5/10

PRÓXIMO LIBRO: (29) Un manifiesto anticapitalista, de Alex Callinicos.